Düzenle
Kaç çeşit kumru vardır? İzmir’in ekmeğin arasına sakladığı küçük mutluluk hikâyesi
İzmir’de bazı sorular vardır, cevabını bildiğiniz hâlde yine de sormak istersiniz. Mesela “Deniz kenarında yürüyüş mü daha güzel, yoksa vapurda çay içmek mi?” sorusu gibi. Bir de “Kaç çeşit kumru vardır?” sorusu var ki işin içine yemek girince benim beynim hemen küçük bir toplantı yapmaya başlıyor.
Benim beynim biraz garip çalışıyor. Arkadaşlarla otururken herkes “Akşam ne yesek?” diye düşünürken ben içimden “Acaba kumrunun tarih boyunca kaç farklı yorumu yapılmıştır, insanlar neden bazı kumrulara ekstra peynir koyunca mutlu oluyor, acaba ekmeğin karakteri var mı?” gibi hayatın en gereksiz ama en eğlenceli sorularına dalabiliyorum.
Sonra arkadaşım omzuma vuruyor:
— Kardeşim, biz sadece yemek söyleyeceğiz. Bir tez hazırlamıyoruz.
Haklı olabilir. Ama İzmir’de kumru sadece bir yiyecek değildir. Biraz sohbet, biraz nostalji, biraz da “bugün kendimi şımartayım” bahanesidir.
Peki gerçekten Kaç çeşit kumru vardır? Gelin İzmir sokaklarından, kahvaltı masalarından ve arkadaş muhabbetlerinden geçen kumru çeşitlerine birlikte bakalım.
Kumru nedir? Önce ekmeğin karakterini tanıyalım
Kumru deyince bazı insanların aklına direkt içinde bol malzeme olan sıcak sandviç gelir. Bazılarının aklına ise ince, susamlı, özel şekilli kumru ekmeği gelir. Aslında kumrunun sırrı sadece içine konulan malzemede değildir. O küçük, susamlı ekmek başlı başına bir olaydır.
İzmir’de kumru ekmeği biraz mahallede herkes tarafından sevilen sakin çocuk gibidir. Çok gösterişli değildir ama masaya geldiğinde herkes ona döner.
Benim çocukken bazı yiyeceklere karşı garip bir saygım vardı. Mesela güzel görünen bir pastayı hemen yerken, kumruyu biraz incelerdim. “Bu ekmeğin içinde ciddi bir emek var” diye düşünürdüm.
Tabii bunu arkadaşlarıma söylemezdim. Söylesem büyük ihtimalle şöyle cevap verirlerdi:
— Sen yine ekmekle duygusal bağ mı kurdun?
Evet, biraz kurmuş olabilirim.
Kaç çeşit kumru vardır? En bilinen kumru çeşitleri
Aslında kumru dünyası sanıldığından daha geniştir. Her ne kadar herkesin aklına ilk olarak klasik İzmir kumrusu gelse de farklı damak zevklerine göre birçok çeşidi bulunur.
1. İzmir usulü klasik kumru
Kumru denince ilk akla gelen çeşittir. İzmir’in simgelerinden biri hâline gelen bu kumru genellikle sucuk, salam, sosis, peynir ve çeşitli ek malzemelerle hazırlanır.
Sıcak hâlde servis edildiğinde peynirin erimesi, sucuk kokusunun etrafa yayılması ve o susamlı ekmeğin hafif çıtırtısı insanın bütün planlarını değiştirebilir.
Mesela arkadaşlarla “Bugün hafif yiyelim” diye karar veririz.
Beş dakika sonra:
— Bir tane klasik kumru söyleyelim ama çok ağır olmasın.
Bu cümle İzmir’de gastronomik anlamda büyük bir çelişkidir. Çünkü “çok ağır olmasın” dediğiniz şey genelde birkaç dakika içinde masanın yıldızı olur.
Klasik kumru, özellikle hızlı bir öğün isteyenler için vazgeçilmezdir. Sokakta yürürken, sahilde otururken veya arkadaşlarla uzun sohbetlerin arasında kendine yer bulur.
2. Çeşme kumrusu
Çeşme kumrusu, kumru çeşitleri arasında en çok bilinenlerden biridir. Özellikle yaz aylarında tatil bölgelerinde sıkça karşımıza çıkar.
Çeşme’de kumru yemek biraz farklı bir deneyimdir. Çünkü ortamın kendisi bile yemeğe ekstra lezzet katar. Deniz havası, güneş, biraz yorgunluk ve sonunda sıcak bir kumru…
Bazen düşünüyorum, İzmir’de bazı yiyeceklerin tadını sadece malzemeler belirlemiyor. Yanında yaşadığınız an da lezzetin bir parçası oluyor.
Çünkü aynı kumruyu evde yerken başka, sahilde arkadaşlarla yerken başka hissedersiniz.
Bunun bilimsel açıklamasını bilmiyorum ama büyük ihtimalle yanında yapılan gereksiz kahkahaların kalorisi yoktur.
3. Peynir ağırlıklı kumru
Et ürünlerini çok tercih etmeyenler için peynirli kumru güzel bir alternatiftir.
Bu kumru çeşidinde peynir ön plana çıkar. Daha sade ama yine de doyurucu bir tat sunar.
Arkadaş grubunda mutlaka böyle biri vardır:
— Ben çok ağır yemiyorum.
Der.
Sonra peynirli kumrusuna bakarken herkesin tabağından küçük küçük parçalar almaya başlar.
O kişi bazen benim de olabilir. Çünkü insan bazen kendi siparişinden sıkılıp başkasının tabağındaki şeyin daha güzel olduğuna inanıyor. Psikolojide bunun adı nedir bilmiyorum ama bence adı “yan masanın patatesi daha güzel görünüyor hastalığı”.
4. Karışık kumru
Okumaya Değer: Kasap köfteye neden karbonat konur ?
Karışık kumru, adından da anlaşılacağı gibi farklı malzemelerin birleştiği daha zengin bir seçenektir.
Sucuk, salam, sosis, peynir ve çeşitli eklemelerle hazırlanan bu kumru özellikle “Ben tek bir lezzet seçemem” diyenlerin favorisidir.
Ben bu insanları biraz anlıyorum. Çünkü hayat zaten yeterince zor. İnsan bazen menüde üç dakika boyunca düşünüp sonunda “Hepsinden biraz olsun” demek istiyor.
Kararsızlık bazen kötü değildir. Hele konu kumruysa hiç değildir.
Kumru çeşitleri neden bu kadar seviliyor?
Bence bunun cevabı sadece lezzette değil. Kumru biraz da anılarla ilgilidir.
Bir insan yıllar sonra aynı kokuyu duyduğunda geçmişteki bir günü hatırlayabilir. Okul çıkışlarını, arkadaşlarla yapılan kaçamakları, yaz akşamlarını…
Benim için de kumrunun böyle bir tarafı var. Bazen sıradan bir günün içinde küçük bir mutluluk noktası oluyor.
Mesela bütün gün yoğun geçmiş.
Telefon susmamış.
Bir sürü iş çıkmış.
Akşam arkadaşın mesaj atıyor:
— Gel bir şeyler yiyelim.
İşte o an bütün günün ağırlığı biraz azalıyor.
Masaya gelen bir kumru, sadece karın doyurmuyor. Biraz sohbet başlatıyor.
Kumru yerken yaşanan klasik İzmir sahneleri
İzmir’de kumru kültürünün içinde komik anlar eksik olmaz.
Örneğin biri mutlaka şöyle der:
— Ben çok aç değilim, sadece tadına bakacağım.
Bu cümleyi duyduğum anda içimden bir ses:
“Geçmiş olsun, o kumrunun yarısı birazdan gitti.”
der.
Çünkü “tadına bakmak” ile başlayıp tabağın büyük bölümünü bitiren insanların sayısı az değildir.
Bir de sürekli diyet yapan arkadaş vardır.
Masaya oturur.
Herkes kumru söyler.
O:
— Ben sadece kahve içeceğim.
der.
On dakika sonra:
— Ya bir ısırık alabilir miyim?
Yirmi dakika sonra:
— Zaten bugün bozmuş oldum.
İşte o an herkes bilir ki diyet yarına ertelenmiştir.
Kumru sadece bir yemek değil, İzmir’in günlük hayatıdır
Bazı şehirlerin kendine özgü kokuları vardır. İzmir’in kokularından biri de bence sıcak kumru kokusudur.
Sokakta yürürken duyduğunuz o koku bazen sizi hiç planlamadığınız bir yere götürür.
“Ben sadece yürüyüş yapacaktım.”
dersiniz.
Sonra kendinizi kumru dükkânının önünde bulursunuz.
Beyin:
“Gerek yok.”
Kalp:
“Bir tane söyle.”
Beyin:
“Paramızı düşün.”
Kalp:
“Ama kokusu çok güzel.”
Ve tahmin edin kim kazanır?
Genelde kalp.
Evde kumru yapılır mı?
Elbette evde de kumru hazırlanabilir. Ancak dışarıda yenen kumrunun farklı bir havası vardır.
Çünkü işin içinde sadece malzeme yoktur. Hazırlanış şekli, ekmeğin sıcaklığı, ortam ve hatta yanında edilen sohbet bile önemlidir.
Evde yaptığınız kumru güzel olabilir ama arkadaşınızla gece yürüyüşünden sonra yediğiniz kumrunun verdiği hissi yakalamak biraz zordur.
Belki de bazı yemeklerin gizli malzemesi ortamdır.
Sonuç: Kaç çeşit kumru vardır sorusunun tek cevabı yoktur
“Kaç çeşit kumru vardır?” sorusunun kesin bir rakamla cevaplanması zor olabilir. Çünkü zamanla farklı malzemelerle yeni yorumlar ortaya çıkar. Klasik İzmir kumrusundan Çeşme kumrusuna, peynirli seçeneklerden karışık tariflere kadar birçok farklı kumru çeşidi bulunur.
Ama bence en güzel tarafı şu: Kumru, insanların kendi hikâyelerini eklediği bir yemektir.
Kimi için çocukluk anısıdır.
Kimi için arkadaş buluşmasıdır.
Kimi için yoğun bir günün sonunda küçük bir ödüldür.
Kimi içinse sadece “Bir tane yiyip kalkacağım” deyip iki tane yediği eğlenceli bir kaçamaktır.
Benim için kumru biraz İzmir gibidir. Dışarıdan bakınca sade görünür ama içine girince birçok farklı hikâye çıkar.
Ve kabul edelim, bazı günler hayatın bütün karmaşasına karşı yapılabilecek en mantıklı şeylerden biri sıcak bir kumru alıp sevdiğin insanlarla oturmaktır.
Çünkü bazen mutluluk çok büyük şeylerde saklı değildir.
Bazen susamlı bir ekmeğin arasındadır.